Nếu quay ngược thời gian về khoảng 10 năm trước, bạn chắc chắn sẽ nhớ ngay đến cuộc chiến "đốt tiền" vô tiền khoáng hậu giữa Uber và Grab trên khắp các đường phố Việt Nam. Mã giảm giá ngập tràn. Tài xế chạy đua. Những chiếc áo xanh GrabBike đối đầu trực diện với những ca lái sang trọng, thanh toán tự động của Uber là những ký ức không thể phai mờ của thời kỳ sơ khai xe công nghệ.
Thẳng thắn mà nói, cuộc chiến đó đã thay đổi hoàn toàn thói quen di chuyển của người Việt. Hãy cùng đặt lên bàn cân so sánh Uber và Grab ở thời điểm hiện tại về thị trường, công nghệ, cũng như ôn lại những dấu ấn sâu đậm mà cả hai thương hiệu này từng để lại tại Việt Nam.
Lịch sử đối đầu: Tư duy toàn cầu vs Sức mạnh bản địa hóa
Uber thành lập năm 2009 tại Mỹ và nhanh chóng trở thành biểu tượng toàn cầu của nền kinh tế chia sẻ. Với tư duy của một gã khổng lồ thung lũng Silicon, Uber mang công thức thành công từ phương Tây áp dụng cho mọi thị trường: xe không biển hiệu (UberBlack), thanh toán bắt buộc qua thẻ tín dụng và tập trung vào phân khúc khách hàng trung, cao cấp.
Nhưng Grab — ra đời năm 2012 tại Malaysia dưới cái tên MyTeksi — lại chọn một lối đi hoàn toàn khác. Nhận ra hạ tầng và văn hóa Đông Nam Á rất khác biệt, Grab tập trung vào bản địa hóa cực kỳ triệt để. Họ cho phép khách hàng thanh toán bằng tiền mặt, hợp tác với lực lượng taxi truyền thống và đặc biệt là tung ra dịch vụ gọi xe ôm GrabBike len lỏi vào từng con ngõ nhỏ.
Nhưng khoan đã, tại sao Uber với nguồn lực tài chính khổng lồ lại phải ngậm ngùi rút lui khỏi Đông Nam Á vào năm 2018?
Câu trả lời nằm ở sự thích ứng. Trong khi Uber loay hoay bắt thực khách Việt dùng thẻ tín dụng (thời điểm tỷ lệ sử dụng thẻ còn rất thấp) và không chịu làm xe ôm, Grab đã tiến quân thần tốc nhờ nắm bắt tâm lý thích trả tiền mặt và đi xe máy của người dân bản địa.
So sánh Uber và Grab ở thời điểm hiện tại
Sau thương vụ sáp nhập lịch sử năm 2018, bản đồ xe công nghệ toàn cầu đã được vẽ lại rõ nét:
1. Về thị trường và quy mô
- Uber: Hoạt động tại hơn 70 quốc gia và hơn 10.000 thành phố trên toàn thế giới. Uber thống trị tuyệt đối tại Bắc Mỹ, Châu Âu, Mỹ Latinh và Úc.
- Grab: Tập trung toàn lực và trở thành bá chủ Đông Nam Á, vận hành tại 8 quốc gia (Singapore, Malaysia, Việt Nam, Thái Lan, Indonesia, Philippines, Myanmar, Campuchia).
2. Về hệ sinh thái dịch vụ
- Uber: Tập trung tối ưu hóa dịch vụ cốt lõi gồm di chuyển (Uber Rides), giao đồ ăn (Uber Eats) và vận tải logistics quy mô lớn (Uber Freight).
- Grab: Phát triển theo mô hình siêu ứng dụng (Super App) tích hợp sâu mọi nhu cầu hàng ngày bao gồm: gọi xe (GrabCar/GrabBike), giao đồ ăn (GrabFood), đi chợ hộ (GrabMart), giao hàng (GrabExpress) và mảng tài chính thanh toán ví điện tử (GrabFin).
3. Về nền tảng công nghệ
Uber sở hữu thuật toán định giá động theo thời gian thực (Surge pricing) và hệ thống bản đồ số tối ưu thuộc hàng tốt nhất thế giới, đồng thời đổ tiền nghiên cứu xe tự lái công nghệ cao. Grab lại vượt trội ở khả năng tích hợp thanh toán linh hoạt, thuật toán tìm điểm đón chính xác tại các ngõ hẻm nhỏ phức tạp của Đông Nam Á và hệ thống chấm điểm tài xế cá nhân hóa.
Ký ức khó phai về cuộc chiến gọi xe tại Việt Nam
Nói thật, thời điểm từ 2014 đến 2018 là những năm tháng hoàng kim nhất của người dùng Việt. Hai hãng đua nhau đốt tiền để tranh giành thị phần. Khách hàng được đi xe ô tô xịn với giá rẻ hơn cả xe ôm nhờ những mã giảm giá 30k-50k ngập tràn mỗi ngày. Tài xế thì nhận thưởng "khủng" đến mức thu nhập vài chục triệu một tháng là chuyện bình thường.
Uber khi ấy mang lại một dấu ấn rất sang trọng: xe sạch sẽ, tài xế lịch sự mở cửa xe, thanh toán không chạm cực kỳ văn minh. Còn Grab lại ghi điểm bởi sự bình dân, nhanh chóng, và những chiến dịch marketing sáng tạo, gắn liền với đời sống thường nhật.
Tháng 3/2018, Uber tuyên bố bán lại toàn bộ mảng Đông Nam Á cho Grab để đổi lấy 27,5% cổ phần của Grab. Ứng dụng Uber màu đen biến mất tại Việt Nam. Thế là xong, một kỷ nguyên kết thúc trong sự tiếc nuối của rất nhiều hành khách trung thành với hãng xe màu đen.
Thị trường hiện tại: Từ cạnh tranh sang phát triển bền vững
Hiện nay, dù Uber đã rời đi, Grab vẫn đang phải đối mặt với những đối thủ nội địa và khu vực rất mạnh tại Việt Nam như Be, Gojek hay thế lực xe điện mới nổi Xanh SM. Thời kỳ "đốt tiền" tặng mã giảm giá vô hạn đã qua. Giờ đây, các hãng xe công nghệ phải tập trung vào việc cải tiến chất lượng dịch vụ, chăm lo cho đời sống tài xế và tìm kiếm lợi nhuận bền vững thay vì tăng trưởng bằng mọi giá.
Dù bạn thích sự sang trọng, tinh tế của Uber năm xưa hay sự tiện lợi, đa năng của Grab hiện tại, không thể phủ nhận cả hai thương hiệu đã cùng nhau tạo nên một cuộc cách mạng giao thông vĩ đại tại Việt Nam.
